İkinizden biri hep tercüman oluyor

Hiç başvurmadığın tercümanlık işi

İki dilli çiftlerin çoğunda bir kişi, her iki aile için tercüman olup çıkar. Kimse böyle bir karar almaz, bu iş kendiliğinden olur. Eşin senin ailenin dilini biliyor, o çeviriyor. Sen onun ailesinin dilini biliyorsun, sen çeviriyorsun. Her telefonda, her ziyarette, her bayramda, yıllarca.

Bu gerçek bir iş ve neredeyse hiç adı konmaz. Çeviren taraf akşam yemeğinde sadece oturmaz; yemek boyunca çalışır. Başkasına sorulan soruları yanıtlar. Sert bir sözü aktarırken yumuşatır, beş dakikalık bir hikâyeyi tek cümleye indirir ve her seferinde yeniden karar verir: ne aktarılacak, ne sessizce kaybolacak.

Susan taraf da bedel öder. Kayınvaliden senin espri yaptığını hiç duymadı. Kayınpederin seni yalnızca başkasının ağzından, kısa bir özet olarak tanıyor. Kendi dilinde eksiksiz bir insansın — ama ailenin yarısı için sadece çeviride var oluyorsun.

İşin adını koy, sonra kural belirle

İlk çözümün maliyeti yok: tercümanlığın bir iş olduğunu ve ikinizin de bir şey kaybettiğini yüksek sesle söyle. Sonra aile telefonları ve ziyaretleri için birkaç kuralda anlaşın.

İşe yarayan birkaç kural:

• Birinci ağızdan çevir: "Burada olduğum için çok mutluyum" de, "Burada olduğu için mutlu olduğunu söylüyor" deme.
• Cevabı önceden bilsen bile eşinin yerine cevap verme. Önce ona sor, sonra çevir.
• "Yavaşla, artık takip edemiyorum" anlamına gelen, aranızda özel bir işaret belirleyin.
• Telefon ya da ziyaret bittikten sonra beş dakika konuşun: neyi kaçırdım, gerçekte ne söylendi?
• Susan tarafın her telefonda kendine ait bir konusu olsun — işi, ailesi, kendi haberleri — özetlenmeden, olduğu gibi çevrilsin.

Birbirinizin dilini öğrenin — küçük, ortak, somut

Akıcı konuşmana gerek yok. Gereken şey, o dilde biraz var olabilmek: selamlaşacak, teşekkür edecek, biraz şakalaşacak ve konuşmanın duygusunu takip edecek kadar dil. Bu çok daha küçük bir hedef, üstelik ulaşılabilir.

Somut tut, günlük hâle getir:

• Önce aile kelimelerini öğren — isimler, yemek adları ve eşinin ailesinin gerçekten kullandığı selamlaşma kalıpları.
• Günde on dakika, hafta sonuna sıkıştırılmış uzun bir çalışmadan iyidir. Akşam yemeği ya da işe gidiş yolu gibi sabit bir şeye bağla.
• Birbirinize ikinci dilinizde mesaj atın. Baskı yok, yazım hataları serbest.
• Akıcı olan sensen: yavaş konuş ve sadece istendiğinde düzelt.
• Eşinin ailesine gerçekten söyleyeceğin on cümle yaz ve eşinle yüksek sesle çalış.

Ziyaretten önce bir telefon aç

Yakında eşinin ailesiyle tanışacaksan, ilk merhaba havaalanında ya da kapının önünde olmasın. Önce ara. Ziyaretten birkaç hafta önce yapılan on dakikalık bir telefon, ziyaretin kendisini değiştirir: oraya, çocuklarının eve getirdiği bir yabancı olarak değil, daha önce konuştukları biri olarak gidersin.

Bu telefonu küçük bir etkinlik gibi planla. Kiminle konuşacağını ve telefonun ne zaman geleceğini eşinle kararlaştır ki kimse hazırlıksız yakalanmasın. Söyleyeceğin üç şey ve soracağın iki soru hazır olsun. Kısa ve sıcak tut, sohbet iyi giderken bitir.

Her dilde işe yarayan açılışlar:

• "Merhaba, ben Emre, Marta'nın eşi. Ziyaretimizden önce arayıp merhaba demek istedim."
• "Uzun zamandır sizinle konuşmak istiyordum. Telefonu açtığınız için teşekkür ederim."
• "Yavaş yavaş İspanyolca öğreniyorum. Sabrınız için teşekkür ederim."
• "Mart ayında geleceğimiz için çok heyecanlıyız. Yanımızda getirmemizi istediğiniz bir şey var mı?"
• "Marta ailedeki en iyi mercimek çorbasını sizin yaptığınızı söylüyor. Umarım tatma şansım olur."

Telefon tıkanırsa ya da ters giderse

İlk telefonda sessizlik normaldir. Sorular durumu kurtarır: yaşadıkları şehri, havayı, yemekleri sor; eşinin çocukken nasıl biri olduğunu sor — sonuncusu neredeyse her zaman işe yarar. Çözemediğin bir yanlış anlaşılma olursa üstüne gitme. Sıcak bir şekilde bitir: "Konuştuğumuza çok sevindim. Yakında görüşürüz." Ayrıntıları eşin sonradan toparlayabilir.

Tek bir tuhaf telefon, hiç aramamaktan çok daha değerlidir. Amaç kusursuz bir sohbet değil. Amaç, seni duymuş olmaları — sesini, çabanı, niyetini.

Telefonu kendi dilinde aç

Susan taraf o telefonu tek başına açabilir — yanındaki koltukta tercüman olmadan. Bilingo, eşinin ailesinin her zamanki numarasını gerçek bir telefon görüşmesiyle arıyor; cep ya da sabit hat fark etmiyor. Telefonları başka her arama gibi çalıyor ve hiçbir şey kurmalarına gerek yok — uygulama yok, bağlantı yok, hesap yok. Görüşmede canlı bir yapay zekâ tercüman var: sen kendi dilinde konuşuyorsun, o senin adına onların dilinde konuşuyor, cevapları da sana kendi dilinde geliyor. Konuşma sırayla ilerliyor, hoparlörden konuşur gibi; her taraf çevrilirken kısa bir duraklama oluyor.

Bu, telefonda kimin var olabileceğini değiştiriyor. Yıllarca her aramayı çeviren taraf bir kez kenara çekilip dinleyebiliyor. Yıllarca telefonların bitmesini bekleyen taraf sonunda kendi sorularını sorabiliyor, kendi hikâyelerini anlatabiliyor. Ziyaret öncesi telefon için de olur, doğum günü telefonu için de, eve döndükten sonraki teşekkür telefonu için de.

Bilingo 79 dili kapsıyor ve her dil çiftinde çalışıyor. Dakika ücreti aramadan önce görünüyor — ABD ya da Kanada içindeki bir aramanın dakikası $0.30, en pahalı ülkelerde ise yaklaşık $0.60. Abonelik yok: süresi dolmayan kredi satın alıyorsun ve sadece bağlanan aramalar için ödüyorsun. Telefonda insan tercümanın dakikası $2 ile $8 arasında; bu ise aynı görüşme, $0.30'dan başlıyor ve kimseden randevu almana gerek yok. Yeni hesaplar ücretsiz kredilerle başlıyor, yani eşinin ailesine ilk arama ücretsiz.