Çocuğunla anneannesi ve dedesi aynı dili konuşmuyorsa

Bu mesafe neden açılıyor, neden kimsenin suçu değil

Çocuklar okulun ve arkadaşlarının dilinde cevap veriyor, çünkü demek istediklerini en hızlı o dilde söyleyebiliyorlar. Bir dili anlamak ile o dilde konuşmak iki ayrı beceri; anlama her zaman yıllarca önde gider. Anneannesinin anlattığı her şeyi eksiksiz takip eden dokuz yaşındaki bir çocuk, iş cevap vermeye gelince sadece kısa ve basit cümleler kurabiliyor olabilir. Hiçbir çocuk da kendinden küçük biri gibi konuşmak istemez.

Evde bir ana dili canlı tutmak, yıllara yayılan düzenli ve günlük bir temas ister; iş ile okul arasında çoğu ailenin ayırabileceğinden fazlasını. Çocuğun İngilizce cevap veriyorsa bu senin başarısızlığın değil. Diller kullanıldıkları yerde gelişir, çocuğunun hayatı ise İngilizce geçiyor. Dil arayı kapatana kadar, hatta hiç tam kapatmasa bile, aradaki bağı kurmaya devam edebilirsin.

Aramaları kısa tut, belli bir düzene oturt

En zor aramalar, uzun ve ucu açık olanlar. Hiçbir plan olmadan "anneannenle konuş" demek, çocuğu en zayıf olduğu dilde sahneye çıkarmak demektir. Beş on dakikalık, akışı belli kısa bir arama çok daha iyi sonuç verir. Çocuk ne geleceğini bildiği için dil yükü azalır, sıcaklık yerinde kalır.

Birçok ailenin zamanla oturttuğu basit bir yapı var: bir selam, çocuğun gösterdiği ya da anlattığı bir şey, anneanneye bir soru, bir vedalaşma. Bu dört cümleyi aramadan önce prova et. Başlangıçta kelimesi kelimesine ezber olması sorun değil. Hazır cümleler alışkanlığa, alışkanlıklar rahatlığa dönüşür.

• "Merhaba anneanne, seni çok seviyorum." — anneannenin dilinde bir selam ve bir sıcak cümle; aramanın tek tam cümlesi bu olsa bile.
• "Bak, okulda ne yaptım." — gösterilecek ya da anlatılacak somut bir şey. Somut bir konu, "haftan nasıl geçti" sorusundan her zaman daha kolaydır.
• "Anneanne, bugün ne pişirdin?" — çocuğun sorduğu bir soru, böylece arama sadece ona yöneltilen sorulardan ibaret kalmaz.
• "Hoşça kal anneanne. Pazar günü yine konuşuruz." — belirli bir zamana bağlı, net ve sıcak bir kapanış; kimsenin söyleyecek sözü tükenmeden.

Fotoğrafları sohbetin çıkış noktası yap

Her dilde en zor soru şu: "Eee, nasılsın?" En kolayı ise "Bu ne?" Bir fotoğraf, soyut bir sohbeti somut bir sohbete çevirir ve somut sohbetler aradaki dil farkına rağmen yürür.

Aramadan önce anneanneye bir iki fotoğraf gönder: çizilen resim, çamurlu futbol forması, doğum günü pastası. Arama sırasında iki taraf da aynı şeye bakar, yani daha kimse konuşmadan anlamın yarısı ortak olur. Göstermek, gülmek ve eşyaların adını söylemek, hangi diller karışırsa karışsın işe yarar. Ayrıca anneanneye gelecek hafta soracak somut bir konu kalır. "Takımın kazandı mı?" sorusuna çocuk tek kelimeyle, bir de gülümsemeyle cevap verebilir.

Birkaç kalıbı iki taraf da öğrensin

Aileler yükün tamamını çoğu zaman çocuğa bırakır: anneannenin dilini öğren. Bunu karşılıklı hale getirmek çok işe yarar. Çocuk anneannenin dilinde beş kalıp öğrenir: merhaba, seni seviyorum, seni özledim, evet, hayır. Anneanne de çocuğun dilinde beş kalıp öğrenir: good job (aferin), tell me more (anlat bakalım), I'm proud of you (seninle gurur duyuyorum), see you soon (yakında görüşürüz).

İki taraf da çaba gösterdiğinde çocuk artık "geride kalan" kişi olmaktan çıkar. Kelimeleri tek tek seçerek "good job" diyen bir anneanne ile ona "seni özledim" diye karşılık veren bir torun, yolun ortasında buluşuyor demektir. Bu, hep aynı kişinin çeviri yaptığı ve hep aynı kişinin yetersiz kaldığı bir aramadan farklı hissettirir.

Kalıp listesini kısa tut ve her aramada kullan. Haftada bir kullanılan beş kalıp, bir kez öğrenilen elli kalıptan daha değerlidir.

Arama tıkandığında uzatma, sıcak bir şekilde bitir

Bazı aramalar tıkanır. Çocuk susar, anneanne soruyu tekrarlar ve sessizliği herkes hisseder. Böyle olduğunda ısrar etme. Aramayı kısa sürede ve sıcak bir şekilde bitir: "Anne, kız bugün biraz yorgun. Seni çok sevdiğini söylüyor. Pazar aynı saatte konuşalım mı?" Kısa ve iyi geçen bir arama bir sonrakine zemin hazırlar. Uzun ve zorlama bir arama ise çocuğa anneanne aramalarının zor olduğunu öğretir.

Sıklık, süreden daha önemli. Her hafta yapılan beş dakikalık bir arama, ilişkiye bayramlarda yapılan bir saatlik aramadan daha çok katkı sağlar. Sabit bir saate koy ki haftanın doğal bir parçası olsun, her seferinde yeniden pazarlık edilen bir şey değil.

Her şeyi konuşabilsinler: aramayı çevirili yap

Yukarıdakilerin hepsi işe yarar, ama hiçbiri kızının anneannesine teneffüste olan biteni uzun uzun anlatmasını sağlamaz. Çevirili arama tam da bunun için var. Bilingo, anneannenin her zamanki numarasını gerçek bir telefon aramasıyla arar; cep telefonu ya da sabit hat fark etmez, 61 ülkede. Uygulamaya, bağlantıya ya da hesaba ihtiyacı yok; telefonu her zamanki gibi çalar.

Aramada canlı bir yapay zeka tercüman var. Çocuğun İngilizce rahatça konuşur, anneanne bunu bir an sonra kendi dilinde duyar, cevabı da İngilizce olarak geri gelir. Konuşma sırayla ilerler, hoparlörden yapılan bir görüşme gibi: her söylenen çevrilirken kısa bir bekleme olur. 79 dilde ve iki yönde çalışır.

Değişen şey, konuşmanın içeriği. Anneanne, prova edilmiş dört cümle yerine teneffüs hikayesini, şakayı, küçük kardeşten şikayeti duyar; yani çocuğun kendisini. Çocuk da anneannenin cevaplarını, anlattıklarını, sorularını duyar. Aradaki bağ artık nasıl söyledikleriyle değil, ne söyledikleriyle ilgili olur. Prova edilen beş kalıp yine önemli; onlar çocuğun anneannenin dilindeki kendi sesi. Geri kalan her şey çevirili aramada söylenir.

Abonelik yok. Kredi paketi alırsın, krediyi dakika başına harcarsın. Aramalar dakikası $0.30'dan başlar, en pahalı ülkelerde yaklaşık $0.60'a kadar çıkar ve dakika ücreti aramadan önce ekranda yazar. Kredilerin süresi dolmaz, kimse açmazsa da ücret alınmaz. Kendi numaranı bir kez doğrula; anneanne ekranda tanıdık numaranı görsün ve telefonu açsın.